Naar de inhoud

Kennisbank · Sneller werken · 7 min leestijd · 18 november 2026

AI-geletterdheid in je team regelen en vastleggen

AI-geletterdheid in je team regelen: inventariseer het gebruik per functie, beoordeel het kennisniveau en maak een plan. Algemene uitleg, geen advies.

AI-geletterdheid in je team regelen en vastleggen
Gratis toolkit bij dit artikel · 7 pagina's

Welke gegevens mag je aan AI geven?

Een beslisblad voor klantgegevens, interne bestanden en gekoppelde apps. Met één gratis account pak je deze en de andere 51 toolkits.

Je hebt geen wachtwoord nodig. Met alleen je naam en e-mailadres pak je alle gratis toolkits. Je ontvangt ook onze nieuwsbrief met praktische AI-tips. Afmelden kan altijd met één klik. Lees ook onze privacyverklaring.

Heb je al een account? Log in

In een aanvraag van een opdrachtgever staat de vraag of jouw medewerkers zijn getraind in het gebruik van AI. Je team gebruikt ChatGPT of Copilot al maanden, maar waar staat opgeschreven wie wat doet en wat iedereen weet?

AI-geletterdheid in je team regelen begint met een overzicht van wat mensen doen en weten en eindigt met een plan dat je kunt laten zien. In dit blog loop ik langs wat de AI-verordening hierover algemeen vraagt, hoe je het gebruik en het kennisniveau per functie in kaart brengt en hoe je een klein trainingsplan maakt en bewaart. Dit is algemene uitleg en geen juridisch advies.

In dit blog

Wat artikel 4 van de AI-verordening vraagt

Artikel 4 van de AI-verordening gaat over AI-geletterdheid. Organisaties die AI-systemen gebruiken of aanbieden moeten maatregelen nemen om te zorgen dat hun personeel en anderen die namens hen met AI werken er voldoende kennis van hebben. Daarbij houd je rekening met de kennis en ervaring van mensen, hun opleiding en de situatie waarin ze AI gebruiken. Volgens de tekst op artificialintelligenceact.eu geldt de verplichting sinds 2 februari 2025.

De tekst is in 2026 aangepast door de digitale omnibus. Hoe je dat leest verschilt per bron. Loop daarom je de actuele versie zelf na op EUR-Lex en op de pagina’s van de Autoriteit Persoonsgegevens voor je iets vastlegt. Een overzicht van de stand van zaken en de data eromheen vind je in de AI Act na het uitstel en in de EU AI Act voor het mkb.

Wat ik uit de tekst haal is een werkwijze die je kunt uitleggen: je weet wie AI gebruikt, je weet voor welk werk, je hebt bepaald wat mensen daarvoor moeten kunnen en je hebt iets gedaan om dat te bereiken. Voor zover ik de tekst en de toelichting erbij lees is er geen certificaat voorgeschreven en geen vaste cursus. Of jouw aanpak voldoende is voor jouw situatie beoordeelt uiteindelijk een jurist of een toezichthouder.

Tip: Lees voor je begint de handreikingen over AI-geletterdheid op de site van de Autoriteit Persoonsgegevens. Ze beschrijven een werkwijze in stappen en zijn bedoeld voor organisaties die dit voor het eerst regelen.

Eerst weten wie wat doet met AI in je team

Voor je kunt bepalen wat mensen moeten leren, moet je weten wat ze nu doen. Zet de functies in je team onder elkaar en schrijf bij elke functie welke AI-tools er worden gebruikt, waarvoor en hoe vaak. Een tekstschrijver die ChatGPT dagelijks gebruikt voor eerste versies heeft andere kennis nodig dan een office manager die één keer per maand een samenvatting laat maken.

Vraag ook naar het onbekende. Een stagiair of een externe boekhouder gebruikt misschien een eigen tool waar jij niets van weet. Zet ze op de lijst met de aantekening ‘onbekend’, want ook onbekend gebruik is iets wat je wilt weten. Hoe je dat gestructureerd opvraagt lees je in AI-gebruik van je team inventariseren.

Let bij die inventaris op de soort gegevens die in de tools terechtkomt. Zitten er persoonsgegevens van klanten of medewerkers bij, dan gelden daarvoor de regels van de AVG en daar horen andere afspraken bij. Over het invoeren van die gegevens gaan een verwerkersovereenkomst voor ChatGPT en persoonsgegevens anonimiseren.

Het kennisniveau per functie beoordelen

Bepaal per functie wat iemand met AI moet kunnen. Een tekstschrijver moet weten dat een model feiten kan verzinnen en dat elke bewering gecontroleerd moet worden. Een projectmanager die gespreksverslagen laat samenvatten moet weten welke gegevens niet in een publieke tool horen. Een office manager heeft misschien alleen de basisregels nodig.

Vul dat niveau in op basis van wat je zelf weet en wat je team je vertelt en schrijf erbij waar je het op baseert. Zo’n onderbouwing is meer waard dan een cijfer. ‘Heeft in maart een lunchsessie gevolgd, gebruikt ChatGPT dagelijks, controleert uitkomsten niet altijd’ zegt meer dan ‘niveau 3’.

Pas op met de conclusie dat iedereen getraind is omdat er een sessie was. Waren vijf van de negen mensen aanwezig, dan is dat de feitelijke stand en de rest moet nog. Je noteert het zoals het is, ook als het minder fraai oogt.

Je helpt me bij een inventaris van AI-geletterdheid in een klein team. Hieronder staan per functie het AI-gebruik en wat ik weet over training. Maak een tabel met per functie: gebruikte tools, waarvoor, hoe vaak, wat deze functie volgens jou zou moeten kunnen en waar mijn gegevens te weinig zeggen. Schrijf bij elke inschatting op welk deel van mijn gegevens je baseert. Noem geen wettelijke eisen die ik niet zelf heb aangeleverd en zeg erbij dat ik de actuele tekst moet nalopen. Gegevens: [per functie, zonder namen van medewerkers].

AI-geletterdheid in je team vastleggen in een klein trainingsplan

Maak van de uitkomst een plan dat past bij de tijd die je hebt. Een uur per maand is voor een klein team haalbaar. Kies per maand één onderwerp dat bij de meeste functies hoort, zoals controleren wat een model zegt, welke gegevens je wel en niet invoert, of hoe je een goede opdracht schrijft. Wil je dat uitwerken in een cursus, kijk dan eens naar de Academy.

Plan bij elk onderwerp wie het geeft, hoe lang het duurt en hoe je vaststelt dat het is gedaan. Dat kan een korte werkafspraak zijn, een handleiding van één pagina of een oefening in de teamvergadering. Wie nieuw komt, krijgt dezelfde basis in zijn eerste weken.

Leg vast wat je doet, met datum. Een lijst met de sessies, wie er was, welk materiaal is gebruikt en wat de afspraken zijn, is voor een klant of een toezichthouder vaak genoeg om te laten zien dat je er serieus mee bezig bent. Of het voor jouw situatie voldoende is, beoordeelt een jurist.

  1. Zet de functies in je team onder elkaar
  2. Noteer per functie de tools, het werk en de frequentie
  3. Bepaal per functie wat iemand moet kunnen
  4. Plan een uur per maand met één onderwerp
  5. Leg datum, aanwezigen en afspraken vast
  6. Loop de actuele tekst en bronnen elk half jaar na
Zes stappen om AI-geletterdheid in een team te regelen: functies, gebruik, kennisniveau, trainingsplan, vastleggen en nalopen

Wat je zelf blijft doen en wat een vakmens beoordeelt

ChatGPT of Claude kan je helpen met het ordenen van de lijst, het opstellen van het plan en het schrijven van korte handleidingen. Het model weet niet wat in jouw team speelt en kent de actuele wettekst niet zeker, dus wat het over de verplichting zegt controleer je op EUR-Lex. Welke training iemand krijgt en wat je vastlegt, beslis jij.

Laat het plan bij twijfel nalezen door een jurist of een functionaris gegevensbescherming. Dat geldt zeker als je team met persoonsgegevens werkt of als je AI inzet voor beslissingen over mensen. Welke AI-tool je kiest voor je team is een eigen vraag, waarover Claude of ChatGPT voor het mkb meer zegt.

Het volledig uitgewerkte voorbeeld met een communicatiebureau, het werkblad voor de inventaris en de controle op de uitkomst vind je in het playbook AI-geletterdheid voor je team regelen. Alle toolkits en playbooks staan op de overzichtspagina.

Checklist voor het vastleggen van AI-geletterdheid: functies, onbekend gebruik, onderbouwing, data van sessies en actuele wettekst

Veelgestelde vragen

Moet mijn team een certificaat AI-geletterdheid hebben?

Voor zover ik uit de bronnen kan zien schrijft de AI-verordening geen certificaat of vaste cursus voor. De tekst vraagt maatregelen die passen bij de kennis van je personeel en de situatie waarin ze AI gebruiken. Loop de actuele tekst na op EUR-Lex en vraag bij twijfel een jurist.

Geldt AI-geletterdheid ook voor een klein bedrijf of zzp’er?

Artikel 4 gaat over organisaties die AI-systemen gebruiken of aanbieden en over hun personeel en anderen die namens hen met AI werken. Of jouw situatie eronder valt hangt af van je gebruik. Kijk op de site van de Autoriteit Persoonsgegevens of vraag het aan een jurist.

Hoe leg ik AI-geletterdheid vast?

Bewaar een overzicht van wie AI gebruikt en waarvoor, per functie het kennisniveau met de onderbouwing en een lijst van sessies met datum en aanwezigen. Voeg toe welk materiaal je gebruikte. Zo kun je een klant of toezichthouder laten zien wat je hebt gedaan.

Kan ChatGPT of Claude het plan voor me maken?

Een model kan je gegevens ordenen en een voorstel schrijven, maar het kent jouw team niet en kan fouten maken over regelgeving. Controleer wat het over wetten zegt op EUR-Lex en laat het plan bij twijfel nalezen door een jurist of functionaris gegevensbescherming.

Je inventaris en trainingsplan uitgewerkt

In het playbook werk ik een volledig voorbeeld uit voor een communicatiebureau, met de inventaris per functie, het kennisniveau met onderbouwing en een trainingsplan dat past in een uur per maand. Je krijgt ook een bewerkbaar werkblad en de controle op wat je nog moet nalopen.

Bekijk het playbook: Regel AI-geletterdheid voor je team, met ChatGPT of Claude

Gratis toolkit bij dit artikel · 7 pagina's

Welke gegevens mag je aan AI geven?

Een beslisblad voor klantgegevens, interne bestanden en gekoppelde apps. Met één gratis account pak je deze en de andere 51 toolkits.

Je hebt geen wachtwoord nodig. Met alleen je naam en e-mailadres pak je alle gratis toolkits. Je ontvangt ook onze nieuwsbrief met praktische AI-tips. Afmelden kan altijd met één klik. Lees ook onze privacyverklaring.

Heb je al een account? Log in

Wil je dieper? Het premium playbook Regel AI-geletterdheid voor je team, met ChatGPT of Claude werkt dit uit met een bewerkbaar werkblad.

Wil je verder?