Kennisbank · AI-nieuws · 5 min leestijd · 7 november 2026
AI in het mkb: wat de DNB-analyse betekent voor jouw bedrijf
DNB ziet dat kleinere bedrijven achterblijven met AI door gebrek aan tijd en kennis. Dit betekent de analyse voor jouw bedrijf en zo begin je.
Terugkerend werk overdragen aan Claude
Hoe je kiest welke taken Claude van je overneemt en hoe je het resultaat controleert. Met één gratis account pak je deze en de andere 51 toolkits.
Heb je al een account? Log in
De Nederlandsche Bank publiceerde op 2 november 2026 de analyse De economische impact van AI in Nederland en die bevat een duidelijke boodschap voor het mkb: kleinere bedrijven gebruiken AI minder vaak dan grote en lopen daardoor de winst mis die AI juist voor hen kan opleveren. Volgens DNB zit die winst in het aanpassen van je werkprocessen en daar ontbreekt het kleinere bedrijven vaak aan tijd, kennis en verandercapaciteit.
We hebben het nieuwsbericht en de volledige analyse van dertig pagina’s gelezen. Hieronder staat wat DNB zegt en wat je er als ondernemer mee doet. Cijfers nemen we over zoals DNB ze zelf formuleert.
Wat zegt DNB over AI in Nederland?
Volgens DNB behoren Nederlandse bedrijven tot de Europese koplopers in het gebruik van AI. Het aandeel bedrijven dat AI gebruikt is tussen 2024 en 2025 sterk gestegen. DNB haalt een schatting aan dat “ruim een derde van de Nederlandse werknemers generatieve AI voor het werk gebruikt”.
Toch leidt dat brede gebruik volgens DNB nog niet vanzelf tot hogere productiviteit. Bedrijven moeten investeren in software, data en vaardigheden en hun organisatie en werkprocessen aanpassen. DNB noemt dat de stap van adoptie naar diffusie: AI zo inbouwen in je werk dat het meetbaar iets oplevert.
Het onderzoek kijkt ook naar werk. Volgens de maatstaf die DNB gebruikt, werkt “ongeveer een kwart van de werkenden in een beroep waarin AI bij ten minste de helft van de taken de uitvoering kan versnellen”. Over de werkgelegenheid zegt die maatstaf volgens DNB nog niets.
Waarom blijft het mkb achter?
DNB schrijft dat grote bedrijven en kennisintensieve sectoren voorop lopen en dat kleinere bedrijven en minder digitale sectoren achterblijven. In de bouw, het vervoer en de horeca ligt het gebruik lager. Ook in de handel en de gezondheidszorg, sectoren met veel werknemers, wordt AI relatief weinig gebruikt. Een van de figuren in de analyse heeft als titel “Kleine bedrijven gebruiken minder vaak AI”.
De verklaring die DNB geeft, herkennen we uit de praktijk. Goede toepassingen kiezen, ze koppelen aan een concreet probleem, je gegevens op orde brengen, mensen opleiden en afspraken maken over gebruik: dat kost tijd en aandacht van de leiding. Die opgave is volgens DNB gemiddeld groter voor kleinere bedrijven. En de kosten komen eerst, de opbrengst later. Wie weinig ruimte heeft om te proberen, schuift het dan makkelijk voor zich uit.
Dat patroon zien we ook bij individuele gebruikers. Lees daarover waarom de meeste AI-gebruikers weinig bereiken.
Waarom kan juist een klein bedrijf veel winnen?
DNB is hier positief over kleinere bedrijven. Cloudplatforms en standaardsoftware maken AI bruikbaar zonder grote investeringen in eigen modellen of systemen. Daarmee komen volgens DNB specialistische kennis, analyses en ondersteunende functies binnen bereik en houden schaarse medewerkers meer tijd over voor werk dat meer oplevert.
Voor een bedrijf met tien mensen betekent dat concreet: een offerte, een klantmail of een maandoverzicht hoeft niet meer bij die ene collega te liggen die het als enige kan. Je hebt daar geen eigen AI-afdeling voor nodig.
Wat moet je volgens DNB regelen?
Uit de analyse halen we drie punten die direct over jouw bedrijf gaan.
Kies toepassingen die bij een concreet probleem horen. DNB noemt het selecteren van geschikte toepassingen en het koppelen aan concrete bedrijfsproblemen als voorwaarde om AI breder en dieper in te zetten. Begin dus bij een taak die nu tijd kost en zet daar AI op. Voorbeelden staan in drie workflows die je morgen kunt invoeren.
Betrek je medewerkers vroeg. Volgens DNB moeten werkgevers hun mensen vroeg betrekken bij keuzes over welke taken AI ondersteunt, welke vaardigheden daarvoor nodig zijn en hoe de vrijgekomen tijd wordt gebruikt. DNB ziet ook dat werknemers AI vaker gebruiken en vaker tijdwinst melden wanneer de werkgever het gebruik actief ondersteunt, bijvoorbeeld met trainingen. DNB voegt daar zelf aan toe dat dit een samenhang is en nog geen bewezen productiviteitswinst. Merk je dat collega’s terughoudend zijn, lees dan hoe je weerstand in je team aanpakt.
Let bij je keuze voor een aanbieder op overstappen. DNB schrijft dat bedrijven bij de keuze van een AI-leverancier ook moeten kijken naar overstapkosten en continuïteit. Of in de woorden van DNB: “De goedkoopste AI-oplossing is op termijn niet altijd de voordeligste.” Voor een ondernemer komt dat neer op de vraag of je je instructies, bestanden en werkwijze kunt meenemen als een tool duurder wordt of verdwijnt.
Wat doe je nu?
- Kies één werkproces dat elke week terugkomt en tijd kost, zoals offertes, klantvragen of verslagen.
- Spreek met je team af wie AI daarvoor gaat testen en wat jullie na vier weken willen weten.
- Leg de prompts, instructies en voorbeelden vast in een gedeeld document, buiten de tool zelf.
- Bepaal welke AI-tools je houdt en noteer per tool hoe je eruit komt als dat nodig is.
- Kijk na een maand wat het heeft opgeleverd voordat je het volgende proces aanpakt.
Wil je dit met een frisse blik op je eigen bedrijf doen, dan is de gratis AI-kansencheck een goed begin. We kijken dan samen waar in jouw week de meeste tijd te halen valt.
Veelgestelde vragen
Wanneer publiceerde DNB de analyse over AI?
Op 2 november 2026, onder de titel “De economische impact van AI in Nederland”. Het nieuwsbericht en de PDF staan op de site van DNB.
Gebruikt het mkb minder AI dan grote bedrijven?
Ja, volgens DNB lopen grote bedrijven voorop en blijven kleinere bedrijven achter. DNB baseert zich daarvoor onder meer op cijfers van het CBS en Eurostat.
Moet je als klein bedrijf veel investeren om mee te komen?
Volgens DNB maken cloudplatforms en standaardsoftware AI bruikbaar zonder grote investeringen in eigen systemen. De investering zit vooral in tijd: werkprocessen aanpassen en je mensen leren ermee werken.
Wil je stap voor stap leren waar je met AI begint in je eigen werk, dan is de cursus AI op je werk: waar begin je?, die binnenkort verschijnt, gemaakt voor ondernemers die nu nog zoeken. De volledige analyse lees je in de PDF van DNB en ander nieuws vind je bij meer AI-nieuws voor ondernemers.