Naar de inhoud

Citaten, feiten en betekenis controleren

Vijf controles in vaste volgorde

1. Zoek elk citaat zelf op in het transcript. Met de zoekfunctie, zoals in les 2. Vindt de zoekfunctie het citaat niet, dan staat het niet letterlijk in het transcript.
2. Laat Claude als tweede controle zoeken. Claude is de tweede controle, naast je eigen zoekopdracht.
3. Lees de zin ervoor en erna. Een ingekort citaat kan iets anders zeggen dan de hele zin.
4. Markeer de feiten die je buiten het gesprek moet bevestigen. Een feit dat in het transcript staat, hoeft nog niet te kloppen.
5. Klinkt de geïnterviewde nog als zichzelf en past de toon bij het kanaal?

Waarom zoeken en Claude allebei

Anthropic beschrijft in de documentatie voor ontwikkelaars technieken om verzonnen antwoorden te verminderen. Claude mag zeggen dat het iets niet weet. Bij lange documenten laat je Claude eerst woordelijke citaten uitschrijven. En je laat Claude elke bewering onderbouwen met een citaat en de bewering laten vervallen als er geen is. Volgens de documentatie neemt het aantal verzonnen antwoorden daardoor sterk af, maar controle van belangrijke informatie blijft nodig.

Daarom zoek je elk citaat eerst zelf op. Claude controleert daarna mee. Verschillen jouw uitkomst en die van Claude, dan geldt wat je in het transcript ziet.

Wil je de algemene controle van cijfers en bronnen in AI-teksten leren, dan staat die in de Academy in de cursus AI-antwoorden controleren voordat je ze gebruikt. Hier gaat het alleen om wat in een interviewtekst voorkomt.

Kaart 6 en Kaart 6b

Geef in een nieuwe chat in je project Kaart 6 met je drie teksten. Claude maakt een tabel met per citaat het regelnummer en een van drie uitkomsten: letterlijk gelijk, wijkt af of niet gevonden. Bij wijkt af staat het verschil erbij. Claude past niets aan en schrijft niets nieuws. Daarna geeft Claude de hele zin uit het transcript bij elk citaat dat korter is.

Kaart 6b vraagt naar de feiten in je teksten: cijfers, data, bedragen en namen. Claude zegt per feit of het in het transcript staat, met regelnummer.

Geef Claude bij Kaart 6 ook je markeringenblad mee. De nummers tussen vierkante haken in je tekst, zoals [U3], verwijzen ernaar. Zonder het blad kan Claude ze niet plaatsen. Het transcript staat al in de projectkennis. In de opname meldde Claude ook zaken waar niet om gevraagd was, zoals een cijfer dat niet in het transcript staat. Claude past niets aan: wat je met zo’n melding doet, beslis je zelf.

Claude kan alleen controleren wat je meegeeft. Bij Kaart 6b gaf Claude aan dat het jaartal bij “oktober vorig jaar” alleen uit de datum van het gesprek volgt. Dat de eerste training volgens de administratie op 5 november 2025 was, kan Claude niet zien. Dat zoek je zelf op.

Betekenis en feiten

Bij een ingekort citaat zet je de korte versie naast de hele zin. Staat er in de hele zin een voorwaarde, een bijzin of een beperking die in de korte versie ontbreekt, dan is de betekenis veranderd. Herstel het citaat dan naar de hele zin of schrijf een parafrase waarin de voorwaarde blijft staan.

Bij de feiten maak je twee stapels. Feiten die in het transcript staan en feiten die je buiten het gesprek kunt bevestigen. Voor het verzonnen interview zoek je ze op in trainingen.csv van Studio Noord. Bij een eigen interview vraag je de geïnterviewde of zoek je een betrouwbare bron. Een geïnterviewde kan zich ook vergissen over een datum of een bedrag.

Eerst het gemaakte voorbeeld

Je krijgt een Artikelconcept met fouten. Het is voor deze cursus gemaakt en niet door Claude geschreven. Het bevat vijf bewuste fouten. Zo zie je hoe een fout eruitziet voordat hij in je eigen tekst staat. Een echte run met Claude hoeft geen fouten te bevatten. Daarom oefen je op een gemaakt voorbeeld.

In de opname gaf ik Claude dit artikelconcept zonder te zeggen dat er fouten in staan. Claude vond het gladgestreken citaat, het citaat zonder treffer, het ingekorte citaat en het cijfer 40 procent. Dat de zin klinkt als reclame en dat de datum niet met de administratie klopt, zag Claude niet. Dat is waarom controle vijf en de feiten buiten het gesprek bij jou blijven.

Loop de vijf controles langs en schrijf in deel 5 op wat je vindt: waar de fout staat, wat er mis is en bij welke controle je hem vond. Open daarna pas de Antwoordsleutel les 6.

Opdracht bij deze les

Oefening

1. Controleer het Artikelconcept met fouten met de vijf controles. Schrijf je bevindingen in deel 5 van het werkblad.
2. Open de Antwoordsleutel les 6 en vergelijk.
3. Zoek elk citaat uit je eigen drie teksten zelf op in het transcript.
4. Geef Kaart 6 en Kaart 6b met je drie teksten in een nieuwe chat. Vergelijk de uitkomst met wat je zelf vond.
5. Lees bij elk ingekort citaat de zin ervoor en erna. Herstel wat van betekenis verandert.
6. Zet in deel 4, het bronnenblad, een vinkje en de datum bij elk citaat dat je hebt gecontroleerd en zet de feiten die je buiten het gesprek moet bevestigen op de lijst in deel 5.
7. Vink in deel 5 per tekst de vijf controles af.

Werk je met een eigen interview, typ dan in het tekstvak onder de les geen namen of citaten. Beschrijf alleen wat je hebt gevonden.

Bestanden om te downloaden